|
|
INHOUDSOPGAVE
| Inhoud |
|
1 |
| Inleiding |
|
2 |
| Wie zijn wij |
|
2 |
| Werkwijze |
|
3 |
| Geschiedenis |
|
4 |
| Onze voorstellen |
|
6 |
| Groene podium |
|
7 |
| Waterpodium |
|
8 |
| Recreatie |
|
10 |
| Jong Delfshaven |
|
11 |
| Conclusie |
|
12 |
| Ziet U mogelijkheden |
|
13 |
| Bronvermelding |
|
13 |
|
 |
Inleiding
Dit boekje is voor alle partijen die zich betrokkenen voelen bij Delfshaven: bewoners,
ondernemers, welzijnsorganisaties en bestuurders.
Wij willen hiermee proberen een breed draagvlak te creëeren om met behulp van de expertise
van ondernemers en bewoners op creatieve en uitdagende wijze de problematiek en de
mogelijkheden in de wijk in kaart brengen.
Wie zijn wij
Het bestuur van de ondernemersvereniging (COV) heeft naar aanleiding van het groeiend
gevoel van onveiligheid in Historisch Delfshaven een commissie in het leven geroepen die
gevraagd is alternatieve ideeën te ontwikkelen die de gevoelens van veiligheid in de wijk
zouden kunnen verbeteren.
Om het niet alleen bij ideeën te laten heeft het dagelijks Bestuur van de Deelgemeente
Delfshaven financiële middelen beschikbaar gesteld om de plannen van deze commissie te
ondersteunen.
De de Commissie bestaat uit de volgende leden:
Jan van den Enk - Medewerker Groen Werf Delfshaven GW
Steven van de Raadt - Galeriehouder
Brigit Varenkamp - Advies en organisatie kunstprojecten
Wouter Willers - Architect
Allen zijn afkomstig uit Delfshaven en hebben zich op vrijwillige basis gebogen over dit
vraagstuk. Er is bewust gekozen voor leden uit de verschillende disciplines om zoveel
mogelijk invalshoeken te krijgen. |
 |
Werkwijze
Het afgelopen jaar is de commissie regelmatig bijelkaar gekomen. Als eerste is er nagedacht
over de vraag wat nu voor deze gevoelens van onveiligheid zorgt. Dat de problemen in
Historisch Delfshaven gekoppeld zijn aan de problemen in de omliggende wijk waren we het
snel over eens. De deelgemeente Delfshaven staat bekend als een onveilige wijk. De cijfers
(zie bijlage) die naar voren zijn gekomen uit een onderzoek onder de ondernemers van
winkelstraten in Delfshaven spreken voor zich.
De verharding in de samenleving, het geweld op straat waar geen reden voor lijkt te zijn,
vernielingen en intimidaties, toenemende rassenhaat, het zijn allemaal problemen die zich in
deze wijk manifesteren en het resultaat zijn van jarenlang uitstel van aanpak van
verpaupering. Dit alles heeft mede geleid tot het wegtrekken van beter opgeleiden en het
ineenstorten van de sociaal economische infrastructuur.
Hoewel er de afgelopen 20 jaar tal van activiteiten zijn ondernomen die de veiligheid moeten
bevorderen is het helaas al te vaak gebleven bij onderzoeken, rapporten en onuitgevoerde
plannen. Over het algemeen heeft de nadruk steeds gelegen op symptoom bestrijding.
Veiligheid is echter niet zomaar een gegeven: veiligheid is een sociaal proces dat gedijt in een
juiste balans tussen repressie, sociale ondersteuning en zelfredzaamheid. Een veiliger,
schoner en aangenamer Delfshaven zal er alleen komen als veel mensen dat willen en er
samen werk van maken. Zorg dragen voor een veilig Delfshaven ziet de commissie dan ook
als een project van alle betrokkenen. Oplossingen worden verwacht van de overheid, de
politie, maatschappelijke instellingen en burgers. De ideeën voor het verhogen van de
veiligheid in Delfshaven hebben zich dan ook ontwikkeld rondom de gedachte de sociale
samenhang en de leefbaarheid te vergroten om zodoende een prettigere en veiligere
omgeving te scheppen.
De doelstelling van de commissie is het vergroten van de veiligheid door het verbeteren van
de kwaliteit van de leefomgeving en het opbouwen van socialecohesie.
De rol van de commissie hierin is in de eerste instantie als startmotor: om te zorgen dat
vruchtbare ideeën van de grond komen en dat ondernemers en bewoners met hun activiteiten
echt iets voor Historisch Delfshaven kunnen betekenen. |
 |
Geschiedenis als brug tussen oud en jong Rotterdam
Een van de dingen die Historisch Delfshaven zo bijzonder maakt is dat het een onverwacht
fragment is van het soort historische stad dat in Rotterdam vrijwel volledig is verdwenen. Het
vertegenwoordigt geschiedenis in een stad die juist de afwezigheid van geschiedenis tot haar
thema heeft gemaakt.
Historisch Delfshaven is geografisch gezien nog steeds het centrum van de deelgemeente
maar de bedrijvigheid is verdwenen. Een belangrijke reden hiervoor is het dichtgooien van de
verbinding met de Maas en daarmee het verdwijnen van de doorvaartmogelijkheid, de hieraan
gepaarde bedrijven en niet in het minst de logica. Wat overblijft is een beschermd
stadsgezicht, een gerestaureerde verzameling bezienswaardigheden, kunsthandels en
horeca.
Zonder twijfel is het belangrijk dat we, willen we ons cultureel erfgoed behouden, ons verleden
blijven kennen maar niet door onze monumenten te bevriezen in hun eigen tijd en er met een
grote boog omheen te lopen. Geschiedenis is niet statisch maar een continu proces. Om van
Delfshaven een aantrekkelijk toeristisch, recreatief en economisch weerbaarder gebied te
maken, kan geschiedenis ook op andere manieren worden ingezet, dus niet alleen
restaureren en onderhouden maar ook gebruiken. De geschiedenis kan bijdragen aan het
imago van Delfshaven door de geschiedenis een eigentijdse functie te geven die het
hedendaagse en het historische Rotterdam met elkaar kan verbinden.
Zeker in Delfshaven, waar de geschiedenis van de integratie begon, is dat mogelijk. Dit is
immers de basis van de VOC: het bedrijf dat Europa, Azië en later ook Amerika bijeenbracht.
Het bedrijf wat koopmansgidsen uitgaf over hoe de 'verhandeling' met andere landen en
volken was, waar vaak twee keer zoveel buitenlanders als Nederlanders aan boord van een
schip waren.
Historisch Delfshaven trekt nog steeds vele bezoekers van over de hele wereld, alleen al
vanwege de betekenis die deze haven heeft gehad voor de Nederlanders die emigreerden
naar de andere continenten. Toch zal dit, mede door hun kortstondig verblijf, niet de
gebruikersgroep zijn die op zich zelf een grote bijdrage levert aan de veiligheid in Historisch
Delfshaven. |
 |
Historisch Delfshaven ligt middenin de deelgemeente Delfshaven. Traditioneel was de buurt
een echteRotterdamse arbeidersbuurt. Er waren verenigingen en een buurthuis maar ook de
buurtwinkels vervulden een niet te onderschatten sociale functie. Vanaf de zestiger jaren zijn
deze structuren grotendeels langzamerhand verdwenen. Van de buurtwinkels hield er zich
slechts één staande. De drumband, de aquariumvereniging en ook het buurthuis verdwenen.
Veel autochtone gezinnen verlieten Delfshaven. Mensen uit andere culturen kwamen in de
buurt wonen, taalproblemen, achterstandssituaties en cultuurverschillen zorgden voor
wederzijds onbegrip en weinig aansluiting met mensen buiten de eigen etnische groep.
De sociale samenhang lijkt te zijn verdwenen. Dit leidt er onder meer toe dat negatieve
signalen veel later doordringen dan vroeger het geval was. Het meest zichtbaar manifesteert
dit zich in de verpaupering van de buitenruimte, het zwerfvuil. De negatieve ervaring wordt
versterkt door het gebrek aan groen en de onaantrekkelijke speelpleintjes.
Hoewel Historisch Delfshaven aantrekkelijk is met een prachtige historische binnenhaven en
schitterende panden, heeft ze toch te lijden onder deze ontwikkelingen. Er komen te weinig
bezoekers en de economische weerbaarheid is zwak en veel zaken lijden een marginaal
bestaan. Dat heeft ondermeer te maken met de ligging; een kleine monumentale
gerestaureerde enclave midden in een achterstandswijk. Het verschil wordt pijnlijk duidelijk als
men de "tovertunnel" doorsteekt.
Tegelijkertijd is dat ook de kans die Historisch Delfshaven heeft. Door een activerende en
stimulerende functie binnen de deelgemeente te gaan vervullen kan ze bijdragen aan een
beter sociaal en veiligheidsklimaat waarmee ze uiteindelijk zichzelf redt. |
 |
Onze voorstellen
Wij willen een actieve bijdrage leveren aan het leefbaarheidsvraagstuk en vooral 'doen' in
plaats van alleen maar 'praten' of rapporten schrijven. Wij willen mogelijkheden vinden om het
gebruik van Historisch Delfshaven te intensiveren om bewoners en gebruikers meer te
betrekken bij hun omgeving en zo een aangenamer en veiliger openbare ruimte te creëren.
Dat dat makkelijker gezegd is dan gedaan heeft de hoeveelheid onbenutte aanbevelingen,
onderzoeken en rapportages inmiddels wel bewezen.
We streven dan ook naar het scheppen van mogelijkheden die de contacten tussen de
wijkbewoners stimuleren. Meer bekendheid met elkaar, meer informatie uitwisseling, het zich
prettiger voelen in de omgeving kan veel bijdragen aan een meer positieve ervaring van
Delfshaven. De nadruk ligt dus op de integrale aanpak van de specifieke problemen in de wijk.
Hoewel wij ons niet exclusief richten op het stimuleren van actief burgerschap, willen wij wel
degelijk invulling geven aan een nieuwe vorm van samenwerking tussen organisaties
enbewoners. Investeren in een structurele, positieve samenwerking waarin verbetering van de
leefsituatie in een wijk centraal staat.
De ideeen zijn vooral gebaseerd op het vergroten van de gebruikersruimte en de
recreatiemogelijkheden als aanvulling op het bestaande aanbod waarin lokale organisaties en
bedrijven kunnen en moeten participeren. |
 |
Groene leefbaarheid
Wat direct opvalt in Historisch Delfshaven is het gebrek aan groen. Een van onze eerste
ideeën was dan ook het realiseren van meer groen.
Groen kan positief gedrag bevorderen, een natuurlijke omgeving wordt als aantrekkelijker
beschouwd dan een geheel bebouwde omgeving. Groene ruimten in de buurt kunnen als
centraal punt dienen voor informele sociale contacten. Deze sociale contacten versterken de
sociale relaties en de daarmee samenhangende sociale cohesie. Sociale cohesie heeft op zijn
beurt weer positieve effecten op welzijn en gevoelens van veiligheid.
Door gezamenlijke investeringen in groene kwaliteit kan meer maatschappelijk rendement
ontstaan omdat groene kwaliteit veel functies tegelijk vervult. Dit heeft effect op gezondheid,
welzijn en sociale veiligheid.
Het belang van groene kwaliteit van de openbare ruimte is al lang bekend en wordt ook breed
onderschreven. Instrumenten om dit te realiseren zijn grotendeels beschikbaar en de kosten
zijn te overzien.
Het water biedt, aangezien de openbare ruimte verder voornamelijk verhard en steenachtig is,
de mogelijkheid om uitbreiding van de groene ruimte te realiseren .
Even lekker aan het water zitten, bootjes kijken en een beetje babbelen, de bankjes aan de
voorhaven worden al intensief gebruiktmaar de aantrekkingskracht van het water zou op
meerdere manieren geëxploiteerd kunnen worden.
Het idee van drijvende tuinen ontstond al in een vroeg stadium. Door pontons met daarop
begroeiing in het water te leggen zouden er verschillende typen tuinen kunnen ontstaan. Deze
verschillende typen zouden in kunnen spelen op de verschillende behoeften die voor het
hiervoor aanwezig zijn.
Het ingenieursbureau gemeentewerken Rotterdam bleek gelijktijdig een onderzoeksproject
gestart te zijn naar mogelijkheden van drijvende tuinen. We hebben voorgesteld een
proefproject in de voorhaven te laten plaatsvinden. Inmiddels zijn er contacten met zowel de
werf als met de bootbewoners hierover geweest en waren alle partijen erg enthousiast. Er
wordt inmiddels gezocht naar financieringsmogelijkheden voor dit project.
Andere mogelijkheden zijn het plaatsen van plantenbakken op de kades en kademuren en het
ondersteunen van initiatieven voor geveltuinen. |
 |
|
Waterpodium
Vanuit het idee dat een intensiever gebruik van Delfshaven bijdraagt aan een veiliger
Delfshaven, willen we graag meer permanente mogelijkheden creëren voor kleinschalige
activiteiten en evenementen. Als onderdeel van de al bestaande festivals in Rotterdam maar
daarnaast zou Delfshaven ook nieuwe evenementen kunnen initiëren. De onderwerpen van
deze evenementen zouden bij voorkeur moeten aansluiten bij de aanwezige kwaliteiten zodat
de bekendheid en het imago van Delfshaven hiermee versterkt wordt.
Voor de activiteiten en evenementen zouden twee doelstellingen aan te wijzen zijn welke ieder
op zich een bijdrage kunnen leveren aan de toename van de levendigheid en veiligheid in
Delfshaven.
- Activiteiten t.b.v. mensen uit Delfshaven en omgeving, maar ook een stedelijk bereik
kunnen hebben: doelstelling 1; ter versteviging van de onderlinge relaties van bewoners
en gebruikers.
- Activiteiten die (mede) gedragen worden door mensen uit Delfshaven en omgeving maar
gericht zijn op Rotterdam: doelstelling 2; ter vergroting van de bekendheid en verbetering
van het imago van Historich Delfshaven en ter bevordering van de toeloop naar
Delfshaven.
Het zwaartepunt van de activiteiten zal in de loop van de tijd veranderen. Zeker in de
beginperiode zal het accent op het eerste doelstelling liggen. Maar alle activiteiten/
evenementen zullen een vergroting van de toeloop tot gevolg hebben. Om de bijzondere
context van de Voorhaven, water en gevels, optimaal te benutten stellen we ook hier een
aantal drijvende elementen voor waarop deze activiteiten zouden kunnen plaatsvinden. Door
deze extra activiteiten op het water te laten plaatsvinden wordt de bestaande infrastructuur
niet zwaarder belast zodat bestaande ondernemers hier zo min mogelijk hinder van
ondervinden. Hiervoor zouden nieuwe drijvende podiumelementen ontwikkeld moeten
worden, welke aan elkaar gekoppeld zouden kunnen worden tot een drijvend podium waarop
modeshows, muziekale voorstellingen etc gehouden zouden kunnen worden. Doordat
drijvende elementen verplaatsbaar zijn kan voor ieder evenement de beste locatie in
Delfshaven gezocht worden.
|
 |
Een tentoonstelling over de verschillende bruidstraditiesin de wijk Delfshaven zou heel goed
mogelijk zijn Dit sluit ook goed aan bij de diverse bruidswinkels die al aanwezig zijn in dit
westelijk deel van de stad.
Verder zou er ook ingegaan kunnen worden op: de viering van de diverse culturele feesten De
kaarsjesnacht in de Pilgrimskerk is hier een goed voorbeeld van. Door alle bewoners en
bedrijven langs de Voorhaven en de Aalbrechtskolk te vragen die nacht alleen kaarslicht te
gebruiken veranderd ontstaat een andere kijk op historisch delfshaven. Aantrekkelijk niet
alleen voor bezoekers maar ook voor omwonenden en niet te vergeten ondernemers.
Gekoppeld aan een kerstspel of koor van de buurtschool of vereniging heb je de mogelijkheid
tot een eenvoudig te organiseren en betrekkelijk goedkoop evenement.
Ook een Multi Culinair festival zou mogelijk zijn gezien de vele aanwezige horeca. Een
restaurant strippenkaart of multi-culi munten geeft bezoekers de kans om rond te kijken en te
proeven en de horeca de mogelijkheid zich te presenteren aan een breder publiek.
Een literair evenement waar geput kan worden uit jonge dichters/ schrijvers/ cartoonisten die
voorlezen uit eigen werk en experimentele muziekprojecten
Zoveel mogelijk bewoners maar ook de diverse culturele verenigingen zouden actief
betrokken kunnen worden bij de voorbereidingen waardoor men op een gevarieerde,
creatieve manier met elkaar kennis maakt. Natuurlijk zou er ook meer aandacht moeten
komen voor activiteiten die specifiek voor kinderen en jongeren georganiseerd worden. Ook
hier geldt weer dat deze actief betrokken zouden moeten worden bij de organisatie. Wij zien
mogelijkheden in bijvoorbeeld tentoonstellingen over onderwerpen die aansluiten bij het
creatieve imago van Delfshaven. Te denken valt aan tentoonstellingen van verschillende
ontwerpers binnen een vakgebied als architectuur, sierraadontwerpers, modeontwepers,
meubelontwerpers etc. Hierbij kan gekeken worden naar de diverse ontwerpers die in
Rotterdam werkzaam zijn en zou onderzocht kunnen worden welke invloed de verschillende
culturele achtergronden hebben op de uiteindelijke ontwerpen.
Aansluitend op het project Music Experience en op activiteiten van Worm in het oude VOC
gebouw.
Uiteraard zijn er nog talloze andere projecten te bedenken zoals een drijvend podium wat voor
meerdere doeleinden gebruikt kan worden. |
 |
Recreatie
Ook de recreatieve kwaliteit van het water en de kades kunnen ingezet worden om de
leefbaarheid in Delfshaven te vergroten. De eerder genoemde drijvende tuinen zouden
thema's als 'romnatische tuin' of een '4 seizoenen tuin' kunnen krijgen. Maar ook educatieve
of experimentele thema's als 'waterzuivering' of 'aantrekkelijk voor dieren' kunnen uitgewerkt
worden.
Maar het meest voor de hand liggend is heel simpelweg varen
In 'Het ontsnapte land' beschrijft Geert Mak een reisje van Schiedam naar Zaandam en terug,
een reis die zijn vader 85 jaar eerder maakte. Met een bootje, "want vanaf het water is de
wereld nooit zonder mysteries". Hij constateert dat "alles is veranderd maar wel op zijn plek is
gebleven". En dat is natuurlijk maar goed ook. Heel veel van vroeger is er nog, de sluisjes,
bruggetjes en tolhuizen, maar ze zijn meegegroeid met de tijd. Ze zijn niet meer alleen van
vroeger, maar ook van nu, onvervreemdbare onderdelen van het Nederlandse landschap.
Vanaf het water kondigt de geschiedenis van Historisch delfshaven zich aan als een
ontdekkingsreis. Oude vaarroutes zijnbegonnen of geeindigd op de Voor- of Achterhaven. De
vele monumenten waaronder de prachtige boten nemen je mee terug in de tijd. Vanaf het
water is de geschiedenis ervaarbaar. Maar dan wel in roeibootjes, zodat de geluidsoverlast
beperkt blijft en toch het water levendiger wordt.
Met het opnieuw in gebruik nemen van bevaarbaar Delfshaven openen zich ook voor
ondernemers nieuwe mogelijkheden. Bootverhuur al dan niet in combinatie met horeca.
waterfietstaxi, picknicks, recreatiemogelijkheden op het water zijn legio
Het aanbieden van boot of waterfiets verhuur is een mogelijkheid die onderzocht zou kunnen
worden en kan beter ingespeeld worden op de directe recreatiemogelijkheden van het water. |
 |
Jong in Delfshaven
Helaas zijn de mogelijkheden voor kinderen en jongeren in Historisch Delfshaven te beperkt.
Niet alleen zijn zij een onmisbaar onderdeel van de wijk ze zijn ook een graadmeter voor de
toekomst van een wijk. Kinderen hebben veilige ruimte om te spelen nodig en problemen met
jongeren hebben vaak te maken met de wens onder elkaar te willen zijn en ook daar is ruimte
voor nodig. |
 |
Conclusies
In ons denkproces over het creeeren van een veiliger en aangenamer Historisch Delfshaven
hebben we geprobeerd met iedereen rekening te houden. Ondernemers, bewoners en
instanties.
Een leefbare en veilige wijk wordt gekenmerkt door goede woningen en een schone, veilige
en prettige leefomgeving. Historisch Delfshaven kan hier zelf aan bijdragen. Door activiteiten
te organiseren waar zoveel mogelijk wijkbewoners zich mee kunnen identificeren en trots op
kunnen zijn. Leefbaarheid en samenleven vinden plaats op de vierkante meter en juist kleine
ontmoetingen zijn uiterst waardevol in onze geïndividualiseerde maatschappij.
Natuurlijk worden er in Historisch Delfshaven al met enige regelmaat activiteiten
georganiseerd. Maar helaas zijn deze gericht op een select publiek of te weinig frequent.
Onze ideeen richten zich meer op mogelijkheden creeëren voor het ontwikkelen van
activiteiten die de wijk herkenbaar maken. Vergroten van het gebruik van de openbare ruimte
speelt hier een belangrijke rol in.
Er zou een bemiddeling ontwikkeld kunnen worden waarin verder wordt gegaan dan het
organiseren van eenmalige ontmoetingen. Om dit te kunnen bereiken denken wij dat er in de
eerste plaats moeten worden geïnvesteerd in het creeëren van draagvlak voor de diverse
activiteiten. Er zou een lange termijn visie moeten worden ontwikkeld waarin gestreefd wordt
naar zichtbare resultaten in de openbare ruimte.
Langdurige sociale interventie levert meer op dan een kleinschalig project. Door gebruik te
maken van een overkoepelende structuur wordt de potentie van losse initiatieven beter benut
en wordt de kans op resultaten vergroot. Het installeren van een onafhankelijke partij die de
opdracht krijgt om mogelijkheden voor activiteiten te organiseren die de leefkwaliteit van de
wijk ten goede komen, zou dit proces in gang kunnen zetten. Door na afloop de werkwijze
over te dragen aan de wijk zelf, blijft het bovendien in de toekomst mogelijk om het
gecreëerde draagvlak te gebruiken bij nieuwe initiatieven.
|
 |
Ziet u de mogelijkheden, heeft u ideeen?
Laat het ons alsjeblieft weten.
Contactpersoon:
Bronnen
Groen en gezondheid, welzijn en gevoelens van veiligheid
(o.a De Vries, Verheij,& Groenewegen, 2003).
Beter leven in betere wijken (VROM 6224)
Particulieren aan zet (VROM 6225)
|
 |
|
|
